เคยสงสัยไหมว่า…
คำตอบคือ…
“มาตรวิทยา” (Metrology)
หรือ “วิทยาศาสตร์แห่งการวัด” ที่ทำให้โลกทั้งใบ.. คุยภาษาเดียวกัน!
ทุกวันที่ 20 พฤษภาคมของทุกปี คือ
“วันมาตรวิทยาโลก” (World Metrology Day)
กำหนดขึ้นเพื่อรำลึกถึงจุดเริ่มต้นของ “อนุสัญญาเมตริก” (Metre Convention) เมื่อปี ค.ศ. 1875 ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของมาตรวิทยา ที่ทำให้โลกของเรามีหน่วยวัดสากลอย่าง SI Units หรือ “ระบบหน่วยระหว่างประเทศ” ใช้งานกันทั่วโลกได้จนถึงปัจจุบัน
รู้หรือไม่
เมื่อปี ค.ศ. 2025 (พ.ศ. 2568) ที่ผ่านมา เป็นปีที่สำคัญของประชาคมมาตรวิทยาโลก เนื่องจากเป็นปีที่ระบบหน่วยระหว่างประเทศ (International System of Units, SI) ได้รับการสถาปนาขึ้นอย่างเป็นทางการครบ 150 ปีนับจากวันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1875 เป็นต้นมา
นิทรรศการออนไลน์:
งานเฉลิมฉลอง 150 ปี สนธิสัญญาเมตริก และ 27 ปี แห่งการสถาปนาสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ
← Click ที่ภาพ
หลายคนอาจคิดว่า “มาตรวิทยา” เป็นเรื่องไกลตัว หรือเกี่ยวข้องเฉพาะนักวิทยาศาสตร์เท่านั้น แต่ในความจริงแล้ว “การวัด” อยู่ในทุกช่วงของชีวิตประจำวัน ตั้งแต่ นาฬิกาปลุกให้ตื่นนอน อุณหภูมิของน้ำร้อนที่ใช้ชงกาแฟ การชั่งน้ำหนักสินค้า การเติมน้ำมัน การวัดอุณหภูมิร่างกาย การตรวจเลือด การใช้ไฟฟ้า ไปจนถึงการใช้งานเทคโนโลยีสมัยใหม่อย่าง GPS, โทรศัพท์มือถือ, อินเทอร์เน็ต และระบบ AI
กล่าวได้ว่า หากโลกไม่มี “มาตรฐานการวัด” ที่ถูกต้องและเชื่อถือได้ ชีวิตประจำวันของเราจะเต็มไปด้วยความคลาดเคลื่อน ความไม่ยุติธรรม และความไม่ปลอดภัย
ก่อนอื่น..มาทำความเข้าใจแบบง่ายๆ ว่า
“มาตรวิทยา” ทำหน้าที่อะไร?
“มาตรวิทยา” (Metrology) ทำให้การวัดของโลก “ตรงกัน” และ “เชื่อถือได้”
ตัวอย่างเช่น
- น้ำหนัก 1 กิโลกรัมในประเทศไทย ต้องเท่ากับ 1 กิโลกรัมในญี่ปุ่น เยอรมนี หรือสหรัฐอเมริกา
- อุณหภูมิ 37 องศาเซลเซียสที่โรงพยาบาลหนึ่ง ต้องเท่ากับ 37 องศาเซลเซียส ของอีกโรงพยาบาลหนึ่ง
- มิเตอร์ไฟฟ้า ต้องวัดค่าไฟได้ถูกต้อง เพื่อความเป็นธรรมต่อประชาชน
ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นได้เพราะ โลกมีระบบมาตรฐานสากล ที่เรียกว่า SI Units หรือ “ระบบหน่วยระหว่างประเทศ”
SI Units คืออะไร?
SI Units คือระบบหน่วยวัดสากลที่ทั่วโลกใช้ร่วมกัน ประกอบด้วยหน่วยฐาน 7 หน่วย ได้แก่
หน่วยเหล่านี้เป็น “ภาษากลางของโลก” ที่ทำให้วิทยาศาสตร์ การค้า การแพทย์ และอุตสาหกรรมต่างๆ สามารถทำงานร่วมกันได้อย่างสอดคล้องและแม่นยำ
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
วิวัฒนาการของระบบหน่วยระหว่างประเทศ
← Click ที่ภาพ
ติดตามตอนต่อไป
EP 2 “นิยามเปลี่ยน โลกเปลี่ยน”
เกิดอะไรขึ้นกับ มวลต้นแบบระหว่างประเทศ (International Prototype of the Kilogram; IPK) ที่นำไปสู่เหตุการณ์สำคัญที่สุดของวงการมาตรวิทยา ซึ่งจะคืออะไร ติดตามอ่านได้ใน EP 2 “นิยามเปลี่ยน โลกเปลี่ยน” (Click ที่ภาพ)
เรียบเรียงเนื้อหาโดย
นางสาวฐานิยา คัมภิรานนท์
กลุ่มงานสื่อสารองค์การ
ที่ปรึกษา
ดร.นรินทร์ จันทวงศ์
หัวหน้ากลุ่มงานมาตรวิทยานาโน ฝ่ายมาตรวิทยามิติ